บริการวิสัญญี (Anesthetic Services)​ รพ.สูงเนิน

การระงับความรู้สึก คือการทำให้ผู้ที่มารับการผ่าตัดหรือหัตถการต่างๆ ปราศจากความเจ็บปวด และไม่ตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นที่เกิดจากการผ่าตัดหรือหัตถการนั้น

ยาระงับความรู้สึก ออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการส่งกระแสประสาทซึ่งมีหน้าที่ควบคุมการรู้สึกตัว ไม่ให้ส่งถึงสมอง ในขณะที่ยาออกฤทธิ์จะทำให้ผู้ป่วยไม่มีความรู้สึกตัวและหลังจากยาหมดฤทธิ์ลง กระแสประสาทจะถูกส่งให้สมองได้เช่นเดิมจึงทำให้ความรู้สึกนั้นค่อยๆกลับมา

การระงับความรู้สึก มีวิธีไหนบ้าง?

1. การระงับความรู้สึกแบบทั่วร่างกาย (General Anesthesia) คือการทำให้ผู้ป่วยไม่รู้สึกตัว เช่น GA c ET Tube, Total Intravenous Anesthesia ; TIVA

2. การระงับความรู้สึกแบบเฉพาะส่วน (Regional Anesthesia) คือการทำให้หมดความรู้สึกเฉพาะส่วน เช่น การฉีดยาชาเข้าช่องน้ำไขสันหลัง (Spinal Block), การฉีดยาเข้าช่องนอกน้ำไขสันหลัง (Epidural Block), Nerve Block, Local Block

3. Sedation หรือการให้ยาเพื่อให้ผู้ป่วยเกิดภาวะสงบทั้งทางร่างกายและจิตใจ เพื่อให้ผู้ป่วยรู้สึกผ่อนคลาย ลดความกังวล จากภาวะการเจ็บป่วยหรือเตรียมผ่าตัด

4. การเฝ้าระวังผู้ป่วยโดยบุคลากรทางวิสัญญีวิทยา (Monitoring Anesthesia Care ; MAC)

American Society of Anesthesiologists (ASA classification)

ASA class เป็นการประเมินสภาพร่างกายทั่วไป เพื่อประเมินความเสี่ยงในการผ่าตัด ในโรงพยาบาลชุมชน มีเฉพาะวิสัญญีพยาบาล จึงให้บริการเฉพาะ ASA Class I : ผู้รับบริการผ่าตัดที่ไม่มีโรคประจำตัว แข็งแรงดี & ASA Class II : ผู้รับบริการผ่าตัดที่มีโรคประจำตัวแต่สามารถควบคุมอาการได้ เท่านั้น

การตรวจประเมินทางเดินหายใจ (Airway Assessment)

1. ดูลักษณะทั่วไปของใบหน้า เช่น ผิดรูป ก้อนเนื้อต่างๆ หนวด เครา

2. ตรวจดูภายในช่องปาก ลิ้น เพดาน ฟันยื่น ฟันโยก ฟันปลอม เนื้องอกในปาก

3. ตรวจบริเวณลำคอ การเคลื่อนไหวของกระดูกต้นคอ คอหนา คอสั้น ก้อนบริเวณคอ

4. การวัดระยะห่างต่างๆ

  • Incision Distance คือการวัดระยะห่างระหว่างผันบนและล่าง ขณะที่อ้าปากเต็ม ค่าปกติไม่น้อยกว่า 3 cm.
  • Thyroidmental Distance คือการวัดระยะจากปลายคางถึงปุ่มกระดูกไธรอยด์ ขณะตรวจผู้ป่วยนั่งแหงนคอเต็มที่ ไม่อ้าปาก ค่าปกติไม่น้อยกว่า 6 cm.
  • Steromental Distanceคือการวัดระยะจากปลายคางถึง Sterna notch ค่าปกติไม่น้อยกว่า 12 cm.

5. Modified Mallampati Classification : การตรวจประเมินเพื่อเปรียบเทียบขนาดของลิ้นกับช่องปาก ถ้าโคนลิ้นใหญ่และบังการมองเห็นอวัยวะในช่องปาก อาจทำให้เห็นกล่องเสียงยาก วิธีประเมินโดยให้ผู้ป่วยนั่งอ้าปากแลบลิ้นเต็มที่ไม่ต้องออกเสียง ผู้ประเมินมองเข้าไปในช่องปาก มองเห็นอะไรบ้าง และจัดลำดับความยากง่ายต่อการใส่ท่อช่วยหายใจจากการมองเห็น (Oropharyngeal View) แบ่งเป็น 4 ระดับดังรูป

Class 1 : เห็นเพดานอ่อน, Fauces, ลิ้นไก่, Tonsil Pillar
Class 2 : เห็นเพดานอ่อน, Fauces, ลิ้นไก่
Class 3 : เห็นเพียงเพดานอ่อน และโคนลิ้นไก่
Class 4 : ไม่เห็นเพดานอ่อน เห็นเฉพาะเพดานแข็ง

Laryngoscopic view เป็นการประเมินความยากหรือง่ายของ การใส่ท่อช่วยหายใจ โดยพิจารณาจากการมองเห็นทางเปิดของกล่องเสียงหลังจากใส่ Laryngoscope จากนั้น จัดระดับความยากง่ายในการใส่ท่อช่วยหายใจตามส่วนของกล่องเสียงที่มองเห็น โดยแบ่งออกเป็น 4 ระดับ (ตามรูป C & D เสี่ยงต่อการใส่ท่อช่วยหายใจยาก)

แนวทางปฏิบัติบริการวิสัญญีวิทยา จากราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทย

เรื่องมาตรฐานการระงับความรู้สึก https://drive.google.com/file/d/1vzqg65pkM3Z6waQ_qSLvHEmgKqVIyouu/view?usp=sharing

เรื่องแนวทางพัฒนาการให้ข้อมูลเกี่ยวกับการระงับความรู้สึก (Guidance for Patient Information about Anesthesia) https://drive.google.com/file/d/17IXUGUZMBaG4KSau0GkdasX5FopNj7XS/view?usp=sharing

เรื่องคำแนะนำทางเวชปฏิบัติในการประเมินผู้ป่วยก่อนระงับความรู้สึก (Practice Advisory of Preanesthesia Evaluation) https://drive.google.com/file/d/19URygxSH6BmtgGM0WkP-PIWuNgzz0xft/view?usp=shari

เรื่องแนวทางเวชปฏิบัติในการทำ Spinal Anesthesia https://drive.google.com/file/d/1YfeqqRjQ4daC2k01r1DFO9sAiO346qTh/view?usp=shari

เรื่องแนวทางเวชปฏิบัติการให้ยาระงับความรู้สึกชนิดฉีด Propofol https://drive.google.com/file/d/1zzhK2AKuRP0Y0BZYscSufU8XGvckoHQl/view?usp=sharing

เรื่องแนวทางเวชปฏิบัติการใส่ท่อหายใจในกรณีฉุกเฉิน​ (Endotracheal Intubation​ in​ Emergency Situation)​ https://drive.google.com/file/d/14ibCa5o9q1gyqAj_3UyPC0ZSEkA5DK9h/view?usp=sharing

เรื่องแนวทางเวชปฏิบัติการทำ Moderate Sedation https://drive.google.com/file/d/14zEKtFpDtmTVIh1Y4upA2FgdXDAbXA5u/view?usp=sharing

ประกาศจากภาการพยาบาล เรื่องการห้ามมิให้ยาและสารละลายหลอดเลือดดำ https://drive.google.com/file/d/1hHUg2yZdIFHoauyRKeF_lzO2knbkr-io/view?usp=sharing